BİR DAHİ POLİMAT GOETHE

Main Article Content

İdris Öztürk

Abstract

Edebiyatçı, diplomat, hukukçu, ressam, doğa bilimci, filozof, şehir planlamacısı; yediden fazla dil bilen, çeşitli konularda yüzlerce çalışmaya imza atan, yüz binden fazla sözcükle zenginleştirdiği diliyle Avrupa’dan çıkan en etkili üç romanı yazan dahi polimat Goethe, bilimsel alanlarda da çok çarpıcı çalışmalara imza attı. Spinoza, Bach, Homeros, Hafız-i Şirazi ve Shakespeare gibi insanlığa mal olmuş büyük şairler ve eski klasik yazarların etkisinde kaldı. Doğu’nun mistisizminden oldukça etkilendi. Josef von Hammer’ın Kur’an tercümesini inceleyerek Kur’an-ı Kerim’i tefsir eden ilk edebiyatçı oldu.


Yedi Yıl Savaşlarında meydana gelen Fransız işgalinin Goethe’nin kültür dünyasına olumlu katkıları oldu. Bu sayede Racine’i, Moliere’i tanıdı. On altı yaşındayken Klasik Çağ Bilimleri okuyacaktı fakat babasının zoruyla Leipzig’de hukuk öğrenimi gördü. Leipzig yılları Goethe’nin hayatını biçimlendiren yıllar oldu. Üç yıllık hareketli öğrencilik yaşamı ciddi krizler geçirmesine sebep oldu ve baba ocağına dönüp kısa sürede annesinin dindar bir yakını tarafından tedavi edildi. Bu tedavi Goethe’yi mistik ve dini eserlere yöneltti.


Goethe hukuk stajını tamamlamak için gittiği Wetzlar’da âşık oldu ancak âşık olduğu kadının arkadaşının nişanlısı olduğunu öğrenince karmaşık duygular içerisine girdi. Şair ruhunun hayalperestliği ve duygularının gücüyle Goethe içinde bulunduğu bunalımı sanat düzeyine çıkardı ve Goethe’yi dünya çapında ün yapan Genç Werther’in Acıları adlı romanını yazdı. Bu eserinden sonra Werther tarzı kıyafet moda olmuştu, Werther tipi intiharlar görülmeye başlanmıştı. Roman, devrin gençliğini etkilemekle kalmadı, onların ruhsal bunalımlarına tercüman olduğu için de bütün dünyada ilgi gördü.


Goethe, aklı şiirle birleştiren bir isimdir. Goethe’nin eserlerinde verimlilik, bütünlük ve çeşitlilik buluruz. İlham vermeyen, teşvik etmeyen, hayal gücünü zenginleştirmeyen ne varsa ortadan kalkmasını savundu. Şair ruhuyla ürettiği eserlerle Dante, Shakespeare gibi dünyaya mal olmuş büyük bir şairdir. Onun hayatındaki önemli dönüm noktalarından biri Herder’le olan dostluğuydu. Goethe, Herder’in ona bambaşka bir edebiyatın kapılarını açtığını belirtti. Böylece Shakespeare’e yoğun ilgi göstermeye başladı ve yıllarını verdiği Faust efsanesini yazmaya başladı. “Hem yaratılan imajların zenginliği hem de her birine en uygun üslubun seçilmesindeki dil ustalığı, Faust’u dünya edebiyatının şaheserleri arasına katan önemli özellikleridir. Goethe, bu eserinde kullandığı vezin çeşitleri bakımından eşsizdir” (Ataç, 2005, s.177).


...

Downloads

Download data is not yet available.

Article Details

Section
Articles

References

Aytaç, Gürsel. (2005). Yeni Alman Edebiyatı Tarihi. Ankara: Akçağ Yay.
Emren, Tuna. “Dâhilerin Yaşamı”. Popular Science Türkiye. S:68 (2017).
Aytaç, Gürsel. (1992). Yeni Alman Edebiyatı Tarihi. Ankara: Gündoğan Yay.
Eliot, T. S. (2007). Edebiyat Üzerine Düşünceler (Çev. Sevim Kantarcıoğlu). İstanbul: Paradigma Yay.
Meriç, Cemil. (2010). Kırk Ambar. İstanbul: İletişim Yay.
https://tr.wikipedia.org/wiki/Johann_Wolfgang_von_Goethe. 13 Nisan 2018.